Chào cả nhà, những tín đồ của marketing và những ai luôn tò mò về cách chúng ta đưa ra quyết định mua sắm! Có bao giờ bạn tự hỏi tại sao mình lại “chốt đơn” một món đồ mà ban đầu không hề có trong danh sách, hay một quảng cáo nào đó cứ luẩn quẩn mãi trong tâm trí, dù bạn chẳng để ý đến nó?
Trong một thị trường cạnh tranh khốc liệt như hiện nay, việc hiểu rõ tâm lý người tiêu dùng không chỉ dừng lại ở khảo sát thông thường nữa. Các thương hiệu lớn ở Việt Nam đang âm thầm sử dụng một “vũ khí bí mật” mà ít ai biết đến, đó chính là Neuromarketing – tiếp thị thần kinh.
Nó không chỉ giúp họ biết bạn muốn gì, mà còn khai thác cả những cảm xúc, phản ứng vô thức sâu thẳm bên trong bộ não của chúng ta để điều chỉnh hành vi mua sắm.
Cá nhân tôi đã thấy rất nhiều chiến dịch thành công vang dội khi áp dụng phương pháp này, từ việc thiết kế bao bì thu hút đến cách định giá sản phẩm làm ta cảm thấy “món hời” khó cưỡng.
Giờ đây, với sự phát triển của Trí tuệ nhân tạo (AI), Neuromarketing còn được nâng tầm, giúp dự đoán xu hướng và cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng một cách siêu việt.
Vậy làm thế nào mà các doanh nghiệp có thể “đọc vị” được tâm trí chúng ta và dẫn dắt hành vi tiêu dùng một cách tinh tế đến vậy? Chắc chắn bạn sẽ tìm thấy những thông tin cực kỳ hữu ích ở phần dưới đây để không chỉ là người tiêu dùng thông thái mà còn có thể áp dụng những hiểu biết này vào công việc của mình!
Giải mã sức mạnh bí ẩn của Neuromarketing: Vì sao nó lại “thôi miên” chúng ta?
Không chỉ là khảo sát: Đi sâu vào tâm trí khách hàng
Nói thật nhé, trước đây mình cứ nghĩ marketing là mấy cái quảng cáo rầm rộ, mấy cái chương trình khuyến mãi giảm giá thôi. Nhưng từ khi tìm hiểu về Neuromarketing, mình mới thấy nó giống như một “siêu năng lực” vậy.
Nó không chỉ hỏi “Bạn thích gì?” mà còn tìm cách hiểu “Tại sao bạn lại thích điều đó, ngay cả khi bạn không nhận ra?”. Thay vì chỉ dựa vào những gì khách hàng nói, Neuromarketing sử dụng các công cụ khoa học như đo sóng não (EEG), theo dõi chuyển động mắt hay phản ứng da để “đọc” những tín hiệu vô thức từ bộ não.
Tưởng tượng xem, mình nhìn một mẫu bao bì sản phẩm, miệng thì có thể bảo “cũng được”, nhưng não bộ lại phát ra tín hiệu “cực kỳ hấp dẫn”. Neuromarketing chính là cầu nối để doanh nghiệp hiểu được những phản ứng chân thật nhất, sâu thẳm nhất mà đôi khi chính chúng ta cũng không tự giải thích được.
Điều này giúp các nhãn hàng tạo ra những trải nghiệm mua sắm không chỉ đáp ứng nhu cầu mà còn chạm đến cảm xúc, khiến ta “nghiện” sản phẩm lúc nào không hay.
Từ lý thuyết đến thực tế: Những ví dụ “kinh điển”
Bạn có bao giờ tự hỏi tại sao mình lại dễ dàng “rút ví” cho một món đồ có giá 99.000 đồng thay vì 100.000 đồng không? Hay tại sao mùi cà phê thơm lừng ở cửa hàng lại khiến mình muốn gọi ngay một ly, dù ban đầu chỉ định đi ngang qua?
Đó chính là những ứng dụng kinh điển của Neuromarketing đấy! Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng não bộ chúng ta có xu hướng xử lý những con số kết thúc bằng 9 hoặc 99 theo cách “có lợi” hơn, tạo cảm giác rẻ hơn thực tế.
Hay việc tạo ra một không gian mua sắm với mùi hương dễ chịu, ánh sáng ấm áp, âm nhạc nhẹ nhàng không chỉ làm tăng thời gian khách hàng nán lại mà còn kích thích ham muốn mua sắm của họ một cách vô thức.
Mình từng vào một cửa hàng quần áo mà có mùi hương rất đặc trưng, cảm giác thoải mái và thư giãn lạ thường, và thế là mình cứ thế mà thử đồ, rồi mua luôn mấy món mà ban đầu không hề dự định.
Đó là minh chứng rõ nhất cho việc Neuromarketing đã tác động đến hành vi của mình như thế nào.
Những “chiêu thức” Neuromarketing tinh tế đang “thao túng” tâm trí bạn mỗi ngày
Sức mạnh của màu sắc và thiết kế: Câu chuyện về thị giác
Màu sắc và thiết kế không chỉ đơn thuần là đẹp mắt đâu các bạn ơi, chúng còn là những công cụ Neuromarketing cực kỳ mạnh mẽ đấy. Bạn có để ý không, nhiều ngân hàng hay hãng công nghệ lớn ở Việt Nam rất hay dùng màu xanh dương?
Đó là vì màu xanh dương thường gợi cảm giác tin cậy, an toàn và chuyên nghiệp trong tâm trí người nhìn. Ngược lại, màu đỏ lại kích thích sự khẩn cấp, năng lượng, nên rất hay được dùng trong các chương trình khuyến mãi “giảm giá sốc” hay “mua ngay kẻo lỡ”.
Bản thân mình từng chứng kiến một thương hiệu nước giải khát thay đổi màu bao bì từ tông xanh lá cây nhạt sang xanh đậm hơn và có vẻ “mát mắt” hơn, lập tức doanh số tăng vọt.
Đôi khi chỉ một chi tiết nhỏ trong thiết kế, một đường cong mềm mại hay một góc cạnh sắc sảo cũng đủ để thay đổi cách chúng ta cảm nhận về sản phẩm, khiến ta thấy nó cao cấp hơn, đáng tin cậy hơn hay thậm chí là “ngon” hơn nữa.
Âm thanh, mùi hương và cảm giác chạm: Đánh thức giác quan
Thị giác quan trọng là thế, nhưng các giác quan khác cũng không kém phần quyền năng đâu nhé! Có bao giờ bạn đi siêu thị và ngửi thấy mùi bánh mì nướng thơm lừng, tự nhiên cảm thấy đói bụng và muốn mua ngay một ổ không?
Hay khi nghe một bản nhạc thư giãn trong spa, bạn có cảm thấy mình được thả lỏng hoàn toàn? Đó chính là cách các thương hiệu đang kích hoạt các giác quan của chúng ta để tạo ra trải nghiệm mua sắm đáng nhớ.
Ở Việt Nam, các quán cà phê, nhà hàng thường rất chú trọng đến âm nhạc và mùi hương để tạo không gian riêng biệt, thu hút khách hàng. Một số nhãn hiệu xe hơi cao cấp còn nghiên cứu cả “âm thanh đóng cửa” để tạo cảm giác chắc chắn, sang trọng cho người dùng.
Mình nhớ có lần mình mua một chiếc điện thoại, điều khiến mình ấn tượng không chỉ là màn hình đẹp mà còn là cảm giác “đầm tay”, chất liệu vỏ cao cấp khi cầm nắm.
Những trải nghiệm đa giác quan này không chỉ đơn thuần là “marketing” mà là việc tạo ra một “thế giới” nơi sản phẩm của họ trở thành một phần không thể thiếu trong cảm xúc của chúng ta.
Neuromarketing “phủ sóng” như thế nào trong ngành bán lẻ Việt Nam?
Từ siêu thị đến cửa hàng tiện lợi: Những chiến lược ẩn mình
Bạn có biết không, ngay cả việc sắp xếp hàng hóa trong siêu thị cũng là một “nghệ thuật” của Neuromarketing đấy! Các sản phẩm thiết yếu như sữa, gạo, dầu ăn thường được đặt ở những vị trí khó tìm hơn, sâu bên trong siêu thị để khách hàng phải đi qua nhiều gian hàng khác.
Trong quá trình đó, não bộ chúng ta sẽ vô thức tiếp nhận hàng loạt thông tin về các sản phẩm khác được bày biện bắt mắt ở lối đi, và thế là rất nhiều món “không có trong danh sách” lại nhảy vào giỏ hàng.
Các cửa hàng tiện lợi thì thường đặt kẹo, snack, nước uống ở gần quầy thanh toán – nơi chúng ta có xu hướng ra quyết định mua sắm bốc đồng hơn khi đang chờ đợi.
Cá nhân tôi đã không biết bao nhiêu lần chỉ định vào mua một chai nước nhưng lại ra về với cả gói kẹo dẻo và một hộp sữa chua. Các thương hiệu Việt Nam như VinMart, Coopmart hay Bách Hóa Xanh đã áp dụng rất tốt những chiến lược này để tối ưu hóa hành vi mua sắm của khách hàng.
Bao bì sản phẩm: “Gương mặt” của thương hiệu
Bao bì sản phẩm không chỉ là lớp vỏ bảo vệ mà còn là “lời chào” đầu tiên đến não bộ của chúng ta. Một bao bì đẹp, ấn tượng có thể kích thích trung tâm khoái cảm, khiến chúng ta cảm thấy sản phẩm bên trong cũng chất lượng và đáng tin cậy hơn.
Các thương hiệu thực phẩm, đồ uống ở Việt Nam rất chú trọng điều này. Họ nghiên cứu kỹ về màu sắc, hình ảnh, font chữ để tạo ra cảm giác tươi ngon, tự nhiên, hay sang trọng tùy theo định vị sản phẩm.
Ví dụ, các sản phẩm sữa cho trẻ em thường có hình ảnh hoạt hình ngộ nghĩnh, màu sắc tươi sáng để thu hút sự chú ý của các bé (và tất nhiên là cả các bậc phụ huynh).
Mình nhớ có lần mua một gói mì tôm chỉ vì cái bao bì của nó trông quá hấp dẫn, có hình ảnh minh họa tô mì đầy đặn, nóng hổi, dù lúc đó mình chưa hề biết mùi vị của nó ra sao.
Đó là minh chứng cho thấy bao bì có thể tạo ra một ấn tượng mạnh mẽ đến mức nào trong việc dẫn dắt quyết định mua hàng.
Bảng tóm tắt các kỹ thuật Neuromarketing phổ biến và tác động của chúng
| Kỹ thuật Neuromarketing | Mô tả | Tác động đến người tiêu dùng | Ví dụ tại Việt Nam |
|---|---|---|---|
| Hiệu ứng neo (Anchoring Effect) | Người tiêu dùng dựa vào thông tin đầu tiên (giá neo) để đánh giá các thông tin tiếp theo. | Khiến sản phẩm có giá thấp hơn giá neo trở nên hấp dẫn hơn. | Đăng giá gốc cao gạch đi, hiển thị giá khuyến mãi thấp hơn; combo “Mua 1 tặng 1”. |
| Hiệu ứng chim mồi (Decoy Effect) | Giới thiệu một lựa chọn thứ ba kém hấp dẫn để làm nổi bật lựa chọn mong muốn. | Thúc đẩy khách hàng chọn phương án có lợi nhất cho doanh nghiệp. | Menu phim rạp với 3 cỡ bắp rang: nhỏ, vừa (giá gần bằng lớn), lớn. Khách hàng thường chọn cỡ lớn. |
| Hiệu ứng khan hiếm (Scarcity Effect) | Giới hạn số lượng hoặc thời gian để tạo cảm giác cần phải mua ngay. | Tăng tính cấp bách, sợ bỏ lỡ, thúc đẩy quyết định mua nhanh chóng. | “Chỉ còn X sản phẩm”, “Ưu đãi kết thúc sau Y giờ”, các bộ sưu tập giới hạn của thời trang. |
| Thiết kế bao bì hấp dẫn | Sử dụng màu sắc, hình ảnh, chất liệu để kích thích giác quan và cảm xúc. | Tạo ấn tượng tích cực ban đầu, làm tăng giá trị cảm nhận của sản phẩm. | Bao bì sản phẩm bánh kẹo, mỹ phẩm với hình ảnh tươi tắn, sang trọng. |
| Kích thích đa giác quan | Sử dụng âm thanh, mùi hương, xúc giác trong môi trường bán hàng. | Tạo trải nghiệm mua sắm sâu sắc, gợi nhớ cảm xúc tích cực. | Mùi cà phê ở Highlands Coffee, nhạc nền thư giãn trong các spa, khách sạn. |
Làm sao để trở thành người tiêu dùng thông thái trong thời đại Neuromarketing?
Thức tỉnh giác quan: Nhận diện các “chiêu thức”
Nghe qua thì có vẻ như chúng ta đang bị “thao túng” hoàn toàn bởi Neuromarketing đúng không? Nhưng đừng lo, hiểu biết chính là sức mạnh. Khi bạn đã biết về các kỹ thuật này, bạn sẽ tự động có một “bộ lọc” trong đầu.
Lần tới khi bạn thấy một chương trình khuyến mãi “giảm giá sốc” với đồng hồ đếm ngược, hãy tự hỏi: “Mình có thực sự cần món đồ này ngay bây giờ không, hay chỉ vì đang sợ bỏ lỡ?”.
Hay khi bạn cầm một sản phẩm có bao bì cực kỳ bắt mắt, hãy thử tách biệt cảm xúc “thích vẻ bề ngoài” với giá trị thực sự của sản phẩm bên trong. Bản thân mình bây giờ khi đi mua sắm, mình không còn dễ dàng bị cuốn theo những lời chào mời hay cách bày trí nữa.
Mình sẽ dành thêm vài giây để suy nghĩ, để đánh giá xem đâu là nhu cầu thực sự của mình và đâu là những yếu tố cảm xúc đang được các nhà tiếp thị khai thác.
Việc này giúp mình đưa ra những quyết định mua sắm tỉnh táo hơn rất nhiều.
Lý trí lên ngôi: Đặt câu hỏi và đánh giá
Để trở thành người tiêu dùng thông thái, hãy luôn giữ cho mình một cái đầu lạnh và đặt ra những câu hỏi quan trọng trước mỗi quyết định mua sắm. “Sản phẩm này có giải quyết vấn đề của mình không?”, “Giá trị thực của nó là bao nhiêu?”, “Mình có bị ảnh hưởng bởi những yếu tố xung quanh như màu sắc, âm thanh, hay lời giới thiệu hấp dẫn không?”.
Đôi khi, một sản phẩm được quảng cáo rầm rộ, với những ngôn từ “mĩ miều” và hình ảnh bắt mắt, nhưng chất lượng thực tế lại không như kỳ vọng. Hãy dành thời gian tìm hiểu đánh giá từ nhiều nguồn khác nhau, đọc các review chân thực, thay vì chỉ tin vào những thông điệp mà thương hiệu muốn bạn nghe.
Mình từng suýt mua một khóa học tiếng Anh đắt đỏ vì những lời quảng cáo “thôi miên” về “phương pháp đột phá”, nhưng may mắn là đã kịp tìm hiểu kỹ và nhận ra nó không phù hợp với phong cách học của mình.
Việc này không chỉ giúp bạn tiết kiệm tiền mà còn giúp bạn tránh xa những trải nghiệm mua sắm không đáng có.
AI và tương lai rực rỡ của Neuromarketing: Cá nhân hóa đến từng hơi thở
Phân tích dữ liệu khổng lồ: Tương tác cá nhân hóa
Với sự bùng nổ của Trí tuệ nhân tạo (AI), Neuromarketing đang bước sang một kỷ nguyên hoàn toàn mới, một kỷ nguyên mà sự cá nhân hóa được đẩy lên mức tối đa.
AI có thể xử lý và phân tích lượng dữ liệu khổng lồ thu thập từ các thiết bị Neuromarketing như EEG, eye-tracking một cách nhanh chóng và chính xác hơn con người rất nhiều.
Tưởng tượng xem, AI có thể dự đoán được bạn sẽ thích màu sắc nào trên bao bì, bạn sẽ phản ứng thế nào với một quảng cáo cụ thể, hay thậm chí là thời điểm nào bạn có xu hướng mua sắm nhiều nhất.
Điều này giúp các thương hiệu tạo ra những chiến dịch tiếp thị không chỉ phù hợp với từng nhóm đối tượng mà còn cá nhân hóa đến từng cá nhân, gần như là “đọc vị” được suy nghĩ của bạn trước khi bạn kịp nhận ra.
Mình tin rằng trong tương lai không xa, trải nghiệm mua sắm của chúng ta sẽ được “thiết kế” riêng biệt, đến mức khó có thể phân biệt đâu là marketing, đâu là sở thích tự nhiên của bản thân.
Dự đoán xu hướng và định hình sản phẩm: Kiến tạo thị trường mới
Không chỉ dừng lại ở việc cá nhân hóa, AI còn giúp Neuromarketing dự đoán những xu hướng tiêu dùng mới nổi một cách chính xác hơn, dựa trên việc phân tích phản ứng vô thức của hàng triệu người.
Điều này cho phép các doanh nghiệp không chỉ phản ứng với thị trường mà còn chủ động kiến tạo ra những sản phẩm và dịch vụ mà người tiêu dùng “muốn” trước khi họ thực sự biết mình muốn gì.
Ví dụ, một thương hiệu điện thoại có thể sử dụng AI và Neuromarketing để biết rằng người dùng tiềm năng sẽ thích một chiếc điện thoại có thiết kế mềm mại hơn, với camera được đặt ở vị trí hơi lệch một chút, vì điều đó kích thích cảm giác “thân thiện” hơn trong não bộ.
Công nghệ này sẽ định hình lại cách chúng ta tạo ra sản phẩm, từ ý tưởng ban đầu cho đến khi ra mắt thị trường, đảm bảo rằng mọi thứ đều được tối ưu hóa để chạm đến trái tim và khối óc của khách hàng.
Đây thực sự là một tương lai vừa thú vị vừa đầy thách thức mà mình rất nóng lòng muốn khám phá!
글을 마치며
Thế là hành trình khám phá thế giới Neuromarketing đầy mê hoặc của chúng ta đã đi đến hồi kết rồi cả nhà ơi! Mình tin rằng sau bài viết này, mọi người đã có cái nhìn sâu sắc hơn, không chỉ về cách các thương hiệu đang vận dụng tâm lý học và khoa học thần kinh để chạm đến trái tim và khối óc người tiêu dùng, mà còn về cách chúng ta, với tư cách là khách hàng, có thể nhận diện và đưa ra quyết định mua sắm thông thái hơn. Đặc biệt là khi Trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng phát triển mạnh mẽ, những “chiêu thức” này sẽ còn tinh vi và cá nhân hóa đến mức chúng ta khó mà nhận ra mình đang bị ảnh hưởng. Dù bạn là người đang ấp ủ những chiến dịch marketing đột phá hay chỉ đơn thuần là một người tiêu dùng thông minh muốn bảo vệ “túi tiền” của mình, việc hiểu rõ Neuromarketing chắc chắn sẽ mang lại những giá trị không ngờ. Hãy luôn là những người mua sắm tỉnh táo và những nhà tiếp thị đầy thấu hiểu nhé!
알a 알아đủm cần thiết 정보
1. Luôn hoài nghi với các mức giá kết thúc bằng số 9 (ví dụ: 99.000đ). Đây là một mẹo tâm lý phổ biến để bạn cảm thấy món đồ rẻ hơn thực tế, hãy cân nhắc giá trị thực của sản phẩm thay vì chỉ nhìn vào con số cuối cùng nhé.
2. Chú ý đến môi trường mua sắm. Mùi hương dễ chịu, âm nhạc thư giãn hay ánh sáng ấm áp đều có thể kích thích cảm xúc và thúc đẩy bạn mua hàng không theo kế hoạch. Hãy tự hỏi liệu bạn có thực sự cần món đồ đó không.
3. Đừng chỉ nhìn vào bao bì hấp dẫn. Một chiếc bao bì đẹp mắt có thể tạo ấn tượng tốt ban đầu, nhưng điều quan trọng nhất vẫn là chất lượng và công dụng thực sự của sản phẩm bên trong. Hãy đọc kỹ thông tin sản phẩm.
4. Tìm hiểu kỹ thông tin trước khi quyết định mua. Dù là sản phẩm hay dịch vụ, việc đọc các đánh giá từ nhiều nguồn, so sánh giá cả và chất lượng sẽ giúp bạn đưa ra lựa chọn sáng suốt, tránh hối tiếc sau này.
5. Cẩn trọng với các chương trình khuyến mãi “số lượng có hạn” hoặc “kết thúc sớm”. Đây là hiệu ứng khan hiếm, nhằm tạo cảm giác cấp bách để bạn mua nhanh chóng. Hãy bình tĩnh và xem xét xem bạn có thực sự cần nó không, hay chỉ là do sợ bỏ lỡ.
중요 사항 정리
Neuromarketing là một lĩnh vực đầy thú vị và mạnh mẽ, nơi khoa học thần kinh được áp dụng để thấu hiểu sâu sắc hành vi mua sắm vô thức của con người. Nó không chỉ dựa vào những gì chúng ta nói hay báo cáo, mà còn đi sâu vào những phản ứng sinh lý và cảm xúc sâu thẳm nhất trong não bộ. Từ việc tối ưu hóa màu sắc trên bao bì, lựa chọn mùi hương trong cửa hàng, đến cách định giá sản phẩm hay sắp xếp hàng hóa trong siêu thị, mọi yếu tố đều được các thương hiệu tính toán một cách tỉ mỉ để tạo ra trải nghiệm mua sắm có tác động lớn nhất. Bản thân mình khi tìm hiểu kỹ về nó cũng phải bất ngờ vì những tác động tinh tế mà mình đã từng trải qua mà không hề hay biết. Đặc biệt, với sự hỗ trợ vượt trội của Trí tuệ nhân tạo (AI), Neuromarketing đang được nâng tầm, cho phép phân tích dữ liệu khổng lồ, cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng đến từng hơi thở và thậm chí là dự đoán, kiến tạo các xu hướng tiêu dùng mới. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất đối với chúng ta – dù là người làm kinh doanh hay người tiêu dùng – là cần phải luôn tỉnh táo, có cái nhìn đa chiều và không ngừng học hỏi để nhận diện, đánh giá thông tin một cách khách quan. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể làm chủ hành vi mua sắm của mình, đưa ra những quyết định sáng suốt, đồng thời tạo ra những giá trị bền vững và có đạo đức trong thị trường cạnh tranh ngày nay. Hãy cùng nhau trở thành những người tiêu dùng thông thái và những nhà tiếp thị đầy trách nhiệm nhé!
Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ) 📖
Hỏi: Neuromarketing nghe có vẻ “cao siêu” quá, vậy chính xác thì nó là gì và khác gì so với mấy kiểu khảo sát thị trường truyền thống mình vẫn hay làm hả bạn?
Đáp: Ôi, đúng là cái tên Neuromarketing nghe có vẻ “hàn lâm” thật, nhưng khi hiểu rõ rồi thì bạn sẽ thấy nó cực kỳ gần gũi và thú vị đấy! Nói một cách đơn giản nhất, Neuromarketing, hay tiếp thị thần kinh, chính là sự kết hợp “đỉnh cao” giữa khoa học thần kinh (nghiên cứu về bộ não), tâm lý học và kinh tế học để chúng ta có thể hiểu sâu sắc hơn về cách não bộ và tâm lý của người tiêu dùng phản ứng với những thông điệp, quảng cáo hay sản phẩm trên thị trường.
Khác với marketing truyền thống mà chúng ta vẫn thường thấy – kiểu như phát phiếu khảo sát, phỏng vấn nhóm, hay chỉ dựa vào dữ liệu nhân khẩu học và những gì khách hàng nói họ thích – Neuromarketing đi sâu hơn rất nhiều.
Thay vì hỏi bạn thích gì, nó sẽ dùng các công cụ hiện đại như đo sóng điện não (EEG), theo dõi mắt (eye-tracking), phân tích biểu cảm khuôn mặt hay thậm chí là chụp cộng hưởng từ chức năng (fMRI) để “đọc vị” những phản ứng vô thức của bạn.
Tức là, nó không chỉ nghe bạn nói mà còn “quan sát” cách bộ não bạn thực sự cảm nhận và phản ứng trong thời gian thực, tiết lộ những sở thích tiềm ẩn, những yếu tố kích hoạt quyết định mua sắm mà đôi khi chính chúng ta cũng không tự nhận ra hoặc không thể diễn tả bằng lời.
Với tôi, Neuromarketing chính là công cụ giúp giải mã “logic trong những điều phi lý”, lý giải tại sao nhiều khi chúng ta “chốt đơn” một món đồ mà sau đó tự hỏi “sao mình lại mua nhỉ?”.
Hỏi: Nghe bạn nói các thương hiệu lớn ở Việt Nam đang dùng Neuromarketing, vậy có ví dụ cụ thể nào mình thấy được trong đời sống hàng ngày không?
Đáp: Có chứ! Ngay cả khi bạn không để ý, Neuromarketing đã và đang len lỏi vào rất nhiều chiến dịch của các thương hiệu lớn nhỏ ở Việt Nam rồi đấy. Cá nhân tôi đã thấy nhiều ứng dụng rất thông minh và hiệu quả.
Ví dụ dễ thấy nhất là trong thiết kế bao bì sản phẩm. Bạn có thấy dạo gần đây nhiều sản phẩm có bao bì rất bắt mắt, chất liệu sờ vào thích tay hay màu sắc cực kỳ thu hút không?
Đó chính là thành quả của Neuromarketing đấy! Các nhãn hàng nghiên cứu xem màu sắc, chất liệu, hình dáng hay thậm chí là phông chữ nào sẽ kích thích cảm xúc tích cực và thúc đẩy quyết định mua hàng của chúng ta nhất.
Rồi đến các chiến dịch quảng cáo. Thay vì chỉ chiếu một đoạn quảng cáo dài lê thê, giờ đây các thương hiệu có thể biết chính xác phân đoạn nào khiến khán giả hưng phấn, âm thanh nào tạo ấn tượng sâu sắc, hay màu sắc nào làm tăng độ tin cậy.
Tôi nhớ có một nghiên cứu về quảng cáo của M&M’s cho thấy tương tác cảm xúc của người xem giảm mạnh chỉ sau vài giây cao trào, giúp hãng tiết kiệm hàng triệu đô la bằng cách cắt bớt đoạn cuối không cần thiết.
Hay Pepsi từng dùng công nghệ theo dõi mắt để biết khách hàng thường nhìn vào đâu trong quảng cáo của họ, từ đó điều chỉnh hình ảnh người mẫu hướng ánh nhìn về sản phẩm để thu hút sự chú ý.
Ngay cả chiến lược giá cả cũng vậy! Bạn có bao giờ tự hỏi tại sao nhiều sản phẩm lại có giá 99.000đ thay vì 100.000đ không? Nhiều nghiên cứu Neuromarketing chỉ ra rằng, những con số lẻ như 99.000đ có thể kích thích não bộ suy nghĩ logic hơn, khiến chúng ta cảm thấy mình đã đưa ra một lựa chọn cân nhắc và hời hơn, trong khi giá tròn lại thường tạo ra quyết định dựa trên cảm xúc.
Ngoài ra, việc kể chuyện thương hiệu cũng là một ứng dụng tuyệt vời. Khi nghe những câu chuyện có xung đột, bất ngờ và cảm xúc, não bộ chúng ta sẽ sản sinh hormone oxytocin – một loại hormone gắn kết và tin tưởng.
Đó là lý do nhiều thương hiệu đầu tư vào những câu chuyện truyền cảm hứng để chạm đến trái tim khách hàng. Ngay cả việc trưng bày sản phẩm tại cửa hàng hay tối ưu giao diện website cũng đều có bóng dáng của Neuromarketing để tạo ra trải nghiệm tốt nhất và khuyến khích hành vi mua hàng ngay lập tức.
Hỏi: Vậy AI tham gia vào Neuromarketing như thế nào? Liệu nó có biến chúng ta thành “robot mua sắm” không cảm xúc không?
Đáp: Đây là một câu hỏi rất hay và cũng là điều mà tôi tin nhiều người trong chúng ta trăn trở. AI thực sự đang nâng tầm Neuromarketing lên một cấp độ hoàn toàn mới, biến nó từ một lĩnh vực nghiên cứu chuyên sâu thành một công cụ ứng dụng mạnh mẽ hơn rất nhiều trong thế giới marketing hiện đại.
Bạn cứ hình dung thế này, AI giống như một “bộ não siêu việt” giúp phân tích lượng dữ liệu khổng lồ mà các công cụ Neuromarketing thu thập được trong thời gian thực.
Nó có thể xử lý thông tin ngay lập tức, cho phép các nhà tiếp thị thấy được cách não bộ người tiêu dùng phản ứng ngay khoảnh khắc họ tương tác với một quảng cáo hay sản phẩm.
Từ số lượt nhấp chuột, thời gian bạn ở lại trên một trang web, tần suất xem sản phẩm, đến cả những phản hồi trên mạng xã hội – AI đều có thể phân tích để dự đoán hành vi, xu hướng tiêu dùng và thậm chí là đưa ra gợi ý sản phẩm phù hợp đến mức bạn phải ngạc nhiên, đôi khi còn trước cả khi bạn kịp nghĩ đến.
Ở Việt Nam, các sàn thương mại điện tử lớn như Shopee, Tiki hay Lazada đang ứng dụng AI rất mạnh mẽ để hiểu hành vi mua sắm của chúng ta. Chắc hẳn bạn đã quen với tính năng “Gợi ý hôm nay” của Shopee rồi đúng không?
Đó chính là kết quả của AI phân tích sở thích để đưa ra những gợi ý cá nhân hóa, giúp tăng doanh thu đáng kể đấy. Về việc liệu AI có biến chúng ta thành “robot mua sắm” không cảm xúc hay không, tôi tin là không đâu!
Mặc dù AI có thể hiểu sâu sắc về tâm lý và sở thích của chúng ta, nhưng chính điều này cũng đặt ra những vấn đề về đạo đức và quyền riêng tư, và người tiêu dùng ngày càng thông thái hơn.
Thậm chí, một nghiên cứu gần đây còn chỉ ra rằng, việc các công ty công khai nhấn mạnh quá nhiều về việc sử dụng AI trong marketing có thể phản tác dụng, làm giảm lòng tin và ý định mua hàng của khách hàng vì lo ngại về quyền riêng tư hay sự thiếu tính người.
Theo tôi, AI là một công cụ cực kỳ mạnh mẽ để thu thập, phân tích dữ liệu và tối ưu hóa việc phân phối thông điệp. Nhưng cái cốt lõi, cái chạm đến cảm xúc và sự sáng tạo độc đáo thì vẫn cần đến bàn tay và khối óc của con người.
AI giúp chúng ta hiểu khách hàng hơn, cá nhân hóa trải nghiệm tốt hơn, chứ không phải để thao túng hay biến chúng ta thành những cỗ máy mua sắm vô tri.
Về cơ bản, nó giúp marketing trở nên hiệu quả và tinh tế hơn, nhưng tình cảm và niềm tin vẫn là yếu tố quyết định mà AI khó lòng thay thế được.
